Oudeschild

Door de trekvaart hieronder, de Skilsloot, werden in de 17e eeuw de vaten met water uit de wezenputten met een praam naar de haven van Oudeschild getrokken voor de boten van de VOC en van onze oorlogsschepen.

De Wezenputten

Een sterk verhaal: Zonder de wezenputten op Texel zou Nederland niet zo'n rijk land zijn als het nu is. 

Wat wil het geval? In de zeventiende eeuw was Texel een uitvalsbasis voor de schepen van de Verenigde Oostindische Compagnie. Ook de oorlogsschepen van bijvoorbeeld Admiraal de Ruiter vertrokken vanaf de rede van Texel voor bijvoorbeeld de oorlog tegen de Engelsen. In schipperskringen had het drinkwater van Texel een goede naam omdat de houdbaarheid veel langer was dan het Amsterdamse water. Dat had met het ijzergehalte te maken. Men kon daarmee in één keer doorvaren tot aan Kaap de Goede Hoop. In 1627 besloten de Texelaren zich tot de Staten van Holland te wenden om nieuwe putten te mogen graven om dit zoet water aan de schepen te verkopen. In 1635 werd dat toegestaan op voorwaarde dat de opbrengst daarvan ten goede zou komen aan het weeshuis van Den Burg. Zo ontstonden op Texel de zgn. wezenputten. Het water uit deze putten werd in vaten met pramen naar de haven van Oudeschild gebracht waarna deze werden overgeladen op de schepen.

In feite hebben we dus een groot deel van onze welvaart te danken aan de wezen van Texel.

Land in zicht

Texel, september 2017. Nikon D800; Sigma DG 50-500 mm f/4.5-6.3 APO HSM; 58 mm; f/18; 1/800 sec; ISO 640

Het gebeurt niet zo vaak dat ik de vuurtoren van Texel vanaf deze kant zie.
Ik kan mij voorstellen dat het voor zeelui, zeker vroeger, een prettig idee was om weer land te zien en zeker als de veilige haven van Texel betreft. Alhoewel, men moest eerst omvaren naar de oostkant van het eiland, maar dan lag men daar ook heerlijk beschut. In de tijd van de Oost-Indische Compagnie moet het daar een geweldige drukte zijn geweest met al die grote zeilschepen als de Batavia, etc. We kunnen ons in deze tijd dat nauwelijks nog voorstellen. In museum Kaap Skil in Oudeschild heeft men dat met een maquette nagebouwd. Heel interessant.

De Rede van Texel

De Rede van Texel, het water ten oosten van het eiland, lag in de 17e en 18e eeuw vol met dit soort schepen. Ze wachtten tot de wind goed was om uit te varen naar De Oost om daar volbeladen met specerijen en andere kostbaarheden van terug te komen.

Het was de tijd dat De Nederlanden de heerschappij over de zeeën hadden. Een heerschappij die ze overigens ook regelmatig moesten bevechten met landen als Engeland.
In het Jutters- en Scheepvaartmuseum "Kaap Skil" in Oudeschild is dat prachtig tentoongesteld.

Het was vanmorgen op de terugweg rustig in "Het Marsdiep", de zeestraat tussen Den Helder en Texel. De zee was kalm. Een prachtige tweemaster was waarschijnlijk op weg naar een bootshow. Er komt nog wel een buitje, maar dat is dan ook het enige gevaar dat er dreigde.