Metamorfoseleer

Zoals Michel Gastkemper gisteren als reactie op mijn Blogbericht "Goethe en Schiller" aangaf had Goethe een grote liefde voor planten. Niet dat hij zo'n groot tuinliefhebber was. Het tuintje achter zijn huis waarop hij vanuit zijn werkkamer (tweede raam van links) uitkeek, was in de eerste plaats de moestuin met groente en fruit van zijn vrouw Christiane.

Nee, Goethe, gevlucht naar Italië i.v.m. een wat ongelukkige liefdesaffaire, filosofeerde over de natuur, deed onderzoek en ontwikkelde daar een idee over de groei van planten en over de samenhang van de plantenwereld, waarbij hij ervan uitging dat alles uiteindelijk was terug te leiden tot één gemeenschappelijk grondpatroon: de oerplant. De hele diversiteit van de plantenwereld is in feite een variatie daarop.  Hij zag voor zich dat al die planten met elkaar verbonden waren in een soort van geestelijke band.

Jelle van der Schuit schreef daarover in een artikel "Goethe en de vernieuwing van de natuurwetenschap" in de Nieuwsbrief van therapeuticum Aurum in 2009:

"De ontwikkeling van de plant speelt zich af in de tegenstelling licht-duisternis. Het eerste begin van de plant vindt plaats in de donkere schoot van de aarde, waar het zaad ontkiemt, maar dan begint de plant aan zijn opmars naar het licht: de plant streeft naar het licht en naarmate de plant in de hogere sferen komt, vindt er een verfijning plaats: grove bladeren maken plaats voor fijnzinnige bladeren, ranke kelkbladeren, miraculeus gevormde en gekleurde bloembladeren! Je moet kunstenaar zijn om dit proces in zijn innerlijke kwaliteit te volgen: de plant overtreft zichzelf in deze ontwikkeling, de bloem is een overwinning van het licht op de duisternis!

Zo zag Goethe de ontwikkeling van de plant als één omvattend ademend proces, dat de enkele plant regeert, maar ook de plantenwereld als geheel."

Deze leer van Goethe is bekend geworden als de zgn. metamorfoseleer, waarop bijvoorbeeld ook de door Rudolf Steiner ontwikkelde biologisch dynamische landbouw is gebaseerd. Een interessant artikel daarover stond gisteren in Trouw: "Het succes van een esoterische zuil".

Verinnerlijking

Eén van de eerste foto's die ik plaatste op dit Blog was op "17 februari 2009" van het Goetheanum in Dornach. Ik was geïmponeerd door het doorkijkje in de hal van het gebouw.

Tot mijn verrassing zag ik in de hal van het Goethehaus in Weimar nagenoeg dezelfde vorm.
Op zich hoeft dat natuurlijk niet zo verwonderlijk te zijn. Het Goetheanum van de antroposofische beweging is gebouwd op initiatief van Rudolf Steiner, die op zijn beurt is geïnspireerd door Goethe. Steiner was van 1890 tot 1897 medewerker van het Goethe-Archief in Weimar. Dat was natuurlijk ver vóór dit gebouw tot stand kwam. Maar als het gaat om "verinnerlijking", het gedachtegoed van Goethe en Steiner heeft men dat op beide plaatsen prachtig met elkaar in verbinding gebracht.

Uitzicht

Op 1 juni liet ik met als titel "Onzichtbaar licht" een foto zien over het van buiten naar binnen kijken in een donkere ruimte. Hier het omgekeerde.

Uitzicht, zo heb ik dit item maar genoemd.

Opnieuw het "Goetheanum" in Dornach. Het gebouw blijft me boeien.
Ik kan me voorstellen dat het met donker, regenachtig weer een sombere gemoedsrust teweeg kan brengen. Je kijkt dan als je buiten bent naar donker gebouw. Ik had het geluk dat het een prachtige zonnige dag was (maart 2007).

Als je op zo'n dag binnen in zo'n betonnen gebouw bent, het licht valt binnen door de grote raampartij en je kijkt naar buiten, dan kun je er ook vrolijk van worden en genieten van het uitzicht op de omgeving. Je zou wensen dat het leven er altijd zo uitziet.

Volgens mij is dat in dit gebouw ook bewust zo gecreëerd: zet het gebouw op een hoogte, kijk zo ver mogelijk van je af en je voelt je sterker en een stuk lichter.
Waarom zijn er anders ook zoveel kastelen en burchten op hoogten gebouwd?

Goetheanum

Een bruggetje van J.W. von Goethe, van de vorige foto, naar het "Goetheanum" in Dornach is niet zo moeilijk.

"Rudolf Steiner", de grondlegger van de antroposofie, was geïnspireerd door Goethe en werkte o.a. aan verschillende uitgaven van Goethes wetenschappelijke werken. Van 1890 tot 1897 was hij medewerker aan het Goethe-Archief in Weimar.

Twee jaar geleden was ik op bezoek bij het Goetheanum. Ik heb al eerder foto's laten zien van het trappenhuis en van de kleurrijke zaal.

Het gebouw zelf is vormgegeven volgens het idee van de organische architectuur. Er zijn echter ook mensen die het maar een lelijk kolossaal betonnen bouwwerk vinden.

Maar zelfs dàn vind ik het op zijn minst een fotogeniek gebouw.

Goetheanum Dornach

Vandaag twee foto's uit het archief (maart 2007). Niet omdat er geen recentere zijn, maar omdat ik vind dat deze foto's gewoon op dit Blog thuishoren.

Het "Goetheanum" in Dornach Zwitserland. Het centrum van de antroposofische beweging waarvan "Rudolf Steiner" de grondlegger is.

Het is het tweede gebouw, nadat het eerste al vrij snel na de ingebruikname in 1922 is afgebrand.

Het is een kolossaal gebouw, ontworpen volgens de uitgangspunten van de organische architektuur. Geheel van beton opgetrokken met een bijzondere uitstraling. Binnen geeft het trappenhuis deze fraaie doorkijkjes.