Witte Donderdag

Toen ik vorig jaar in de "Collegiale of Sint-Pieterskerk" in Leuven was heb ik dit schilderij gefotografeerd. Het is van de vijftiende-eeuwse schilder "Dirk Bouts".

Het is het hoofdpaneel van een drieluik. Het bijzondere van dit schilderij is dat hier voor het eerst in Nederland met een duidelijk perspectief wordt gewerkt. Er is een zogenaamd verdwijnpunt.
Maar vandaag gaat het mij om het tafereel óp dit paneel: Het Laatste Avondmaal.

Het is vandaag Witte Donderdag, de dag waarop we stil staan bij wat o.a. Johannes in zijn Evangelie ("Hoofdstuk 13") heeft opgeschreven over deze maaltijd die Jezus met zijn twaalf discipelen hield de dag vóór zijn kruisiging.
Ze zitten er allemaal rustig en ingetogen bij. Ze discussiëren wel over wat Jezus daar zegt, maar zijn zich niet bewust van de gebeurtenissen die gaan komen.
De dag erna veranderde voorgoed de wereldgeschiedenis.

De acht deugden

Doel van mijn bezoek aan Leuven was uiteindelijk het bezichtigen van de "Bijbel van Anjou", die daar nog tot 5 december wordt tentoongesteld in het Museum Leuven.

Zoals ik in mijn blogbericht op "7 november" al aangaf is dit een rijk geïllustreerde bijbel die koning Robert van Napels in 1340 liet maken voor zijn kleindochter Joanna voor haar huwelijk met Andreas van Hongarije.

Robert zelf was een kunstminnend man, die zich liet omringen door kunstenars, dichters en wetenschappers. Zelf werd hij geprezen als filosoof, staatsman, theoloog en als een wijs man.

Hier, op de openingspagina van de bijbel staat hij omringd door acht personages die de acht deugden voorstellen:

Hoffelijkheid, Zuiverheid, Discretie, Edelmoedigheid, Rechtvaardigheid, Moed, Voorzichtigheid en Matigheid.

Zij vertrappen met hun voeten de acht ondeugden:

Gierigheid, Tirannie, Zwakheid, Duivel, Indiscretie, Dwaasheid, Woede en Verraad.

"Met het uitbeelden van de acht deugden benadrukt koning Robert, een christelijke monarch, op welke deugden zijn heerschappij en zijn wijsheid steunen en dat hij geen ondeugden duldt. Het is tevens een boodschap aan zijn opvolger, Joanna, om deze deugden na te streven en de ondeugden geen plaats te geven".

Zoals gezegd is de bijbel rijk geïllustreerd met bijbelse taferelen maar ook met voorstellingen uit het dagelijks leven uit die tijd.

Zo zit koning Robert op één van de illustraties een spelletje schaak te spelen met zijn vrouw koningin Sancia, een tijdverdrijf dat was komen overwaaien uit het Midden-Oosten en waarmee de gegoede burgers wilden laten zien dat zij een zeker niveau hadden.

Het schaakbord hier heeft slechts 5x6 i.p.v. 8x8 velden, maar dat zal vermoedelijk wel een "schilderlijke vrijheid" zijn.

Verbond der Jaartallen

In het bericht van gisteren "Ode aan de Vriendschap" staat in de toelichting van de gemeente een opmerking over het Verbond der Jaartallen.

Nu wil het toeval dat ik daar net die dag in de Collegiale Sint-Pieterskerk over gelezen had. In de kerk is momenteel een fototentoonstelling "Schatten van*in Mensen" te zien.
De UNESCO heeft in 2003 een Conventie gehouden over de bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed in de wereld. Een manier om dat in beeld te brengen is te kijken naar Levende Menselijke Schatten. Daarin staan mensen centraal die meesters zijn in hun vak of kunst, of een voortrekker zijn in een bijzondere traditie

In Vlaanderen heeft, in navolging van bijvoorbeeld Japan en Amerika dat opgepakt door deze mensen te fotograferen en er een tentoonstelling voor in te richten.

Er hoort een keurig boekje bij, waar ik het één en ander uit heb overgenomen.

Hier staat Jean-Marie Velghe, 69 jaar, voorzitter van het "Verbond der Jaartallen" Leuven.

"Dit verbond is een organisatie die een overgangsritueel cultiveert waarbij mannen van veertig jaar in vriendschappelijk verband gedurende tien jaar de viering van hun vijftigste verjaardag voorbereiden. Het Verbond der Jaartallen is het overkoepelende orgaan van alle Vriendenkringen Mannen van het Jaar.

Het begon in 1890 met de Mannen van 1840. Zij vierden voor het eerst hun vijftigste verjaardag samen. Sindsdien stopte het niet meer en sindsdien komt er ieder jaar een nieuwe vriendenkring bij."

Het doet me denken aan het Abrahammonument in Oosterhout (NB), waar ieder jaar in het eerste weekend van oktober Abrahamdag wordt gevierd. In "mijn jaar" waren we met zeker 300 lotgenoten en werd ik met mijn tweelingbroer uitverkoren om bij het Abrahammonument in het park bij het kasteeltje van Oosterhout een krans te leggen.

Ik kom er nu achter dat er dus een innige samenwerking is met de Vrienden uit Leuven, waarvan ik mij herinner dat zij ook toen aanwezig waren en met hun vaandel voorop liepen in de optocht van alle Abrahammen door Oosterhout.

Tradities, tradities..., laten we ze in ere houden!

Ode aan de Vriendschap

Je vindt in Leuven een aantal ludieke kunstwerken.
Misschien dat het eigen is aan een studentenstad.

Dit hier is "Ode aan de Vriendschap", een wat ouderwets aandoende luchtballon met een rieten mand eronder met een aantal oudere heren.
Ontwerp en uitvoering zijn van "Dany Tulkens", die dat in 1988 gemaakt heeft met mechanische begeleiding van de KU Leuven, afdeling Research en Development, Departement Bouwkunde.

Je kunt je afvragen of dit nu kunst is, maar ik geloof dat ik die discussie maar niet aanga.
De website "Standbeelden.be" vermeldt:

"Zoals de naam doet vermoeden, staat het kunstwerk symbool voor de vriendschappen in Leuven. En wie kan beter aan de oorsprong van dit beeld liggen dan het Verbond der Jaartallen, dé Leuvense vereniging die opgebouwd is uit vriendschap en naastenliefde?

In 1987 gaf het Verbond aan kunstenaar Danny Tulkens de opdracht een luchtballon van acht meter hoog te ontwerpen met vier "vrienden" in. Toch verliep niet alles van een leien dakje. Zo was het beeld aanvankelijk omstreden: niet iedereen was overtuigd van de schoonheid van de 'Ballon'. Door stabiliteitsproblemen kwam ook de inhuldiging in 1988 in het gedrang. Eén van de "vrienden" in de Ballon werd ten slotte gestolen en tot vandaag niet teruggevonden.

De Ballon is ondertussen vergroeid met het Herbert Hooverplein. Het beeld dient vaak als ontmoetingsplaats voor een avondje stappen. "Afspraak aan de ballon?"
Bron: stad Leuven

Cachot?

Op de website van Leuven staat vermeld dat er in het Groot Begijnhof tegenwoordig professoren en studenten wonen.

Je vindt er allerlei leuke voordeuren, zoals deze van Juli, Emma, Annelies en Eva, met belinstructie. Leuke gevelstenen ook. Hier ééntje van het laatste avondmaal.

Ik weet natuurlijk niet wat er zich achter al die voordeuren bevindt.

Deze rechts vond ik ook heel opmerkelijk.

Aan de tralies in het venster naast de deur te zien lijkt het er op dat wat er binnen is streng beveiligd moet worden. De gevelsteen boven de deur toont een man met naast zich een zwaard en bij zijn voeten ligt een helm.

Zou er vroeger binnen dit Begijnhof een gendarmerie zijn gehuisvest?
Of zou de kerk er hier een cachot op na hebben gehouden?

Aandacht

U kent ze waarschijnlijk wel, die "hangbanken" die je soms in oude kerken tegenkomt.

Je kunt de zitting naar beneden klappen. Om te voorkomen dat de aandacht verslapte tijdens de mis of kerkdienst en je in slaap dreigde te vallen, kon je vroeger ook blijven staan, met de armen leunend op de zijkanten.

De zittingen werden verfraaid met kunstwerkjes, zoals deze.

Je kunt hierbij van alles bedenken:
Zou dit de visie van de kunstenaar weergeven op hetgeen de kerk verkondigde?
Of slaat dit op het karakter van de geestelijke voor wie dit de vaste plaats was in de kerk?

Wie weet. In ieder geval trekt het de aandacht.

Deze fraaie banken staan in de "Collegiale Sint-Pieterskerk" van Leuven.

Ongetwijfeld moet iemand namens de kerk hier ooit toestemming voor hebben gegeven.

Een zekere humor kan de kerk daarmee niet worden ontzegd.

Ik wens u een plezierige zondag.

Totem

Midden op het Ladeuzeplein in Leuven staat dit bijzondere kunstwerk, genaamd: Totem, van de kunstenaar "Jan Fabre".

Het is een 23 meter hoge naald met daarop een omgekeerde kever gespietst. Het is in 2004 geplaatst ter gelegenheid van de 575e verjaardag van de universiteit.

Ik heb geen idee wat de achterliggende gedachte is. Een voorbijganger die ik er naar vroeg, een engels sprekende man, wist mij te vertellen dat het te maken had met een studentengrap. Ik kan mij daar iets bij voorstellen.

Overigens staat op de achtergrond de Universiteitsbibliotheek (1921–1929), ontworpen door de Amerikaanse architect Whitney Warren.

"Wikipedia": "De belfortachtige toren bezit één van de grootste beiaarden ter wereld. Deze beiaard, tezamen met het bibliotheekgebouw in zijn geheel, zijn voor een groot deel door Amerikaanse giften tot stand gekomen. Herbert Hoover was na de Eerste Wereldoorlog de bezieler van de hulpacties voor België, en hij had een bijzondere aandacht voor Leuven. Het kleinste van de twee pleinen naast de bibliotheek is later naar hem genoemd."

Het is maar dat u het weet.

Groot Begijnhof

Een bezienswaardigheid in Leuven is het "Groot Begijnhof".

Samen met nog 12 andere Vlaamse begijnhoven is het in 1998 bijgeschreven op de lijst van Werelderfgoed van de UNESCO.

"De Vlaamse begijnhoven getuigen van een mystiek-religieuze traditie die teruggaat tot de middeleeuwen.

De begijnen waren weduwen of ongehuwde vrouwen die, zonder een kloostergelofte af te leggen, kozen voor een onafhankelijk maar solidair en godsdienstig leven binnen een omsloten hof met stedenbouwkundige en architecturale kwaliteiten.

De ruime begijnhof, met zijn gotische kerk, de infirmerie met monumentale ziekenzaal, de "kerckecamer" en het huis van Chièvres werd van 1963 tot 1990 in opdracht van de Leuvense Katholieke Universiteit gerestaureerd. Het wordt voornamelijk bewoond door professoren en studenten."

Het Groot Begijnhof, ook wel Hof ten Hove genoemd, is gesticht rond 1232 en bevat huizen van de 16e tot de 18e eeuw.
Het is een soort ministadje binnen Leuven. Het wordt doorsneden door de rivier De Dijle waarover nog een paar bruggen liggen. De huizen liggen aan straten en het geheel is verdeeld in wijken: Ten Hove, Aborg en het Spaans Kwartier.

Je kunt er heerlijk ronddwalen en genieten van de rust die altijd van zo'n begijnhof uitgaat.

Leuven

Leuven, ik was er nooit eerder in mijn leven.

Ik moet zeggen dat ik het een heel leuke stad vind. Voorzover je dat natuurlijk kunt beoordelen na één dag.

Vrijwel elk gebouw van een beetje omvang in de binnenstad heeft wel iets met de universiteit te maken, die er al in 1425 is gesticht.
Het heeft de reputatie van een bijzonder gezellige studentenstad te zijn. Gelet op het aantal kroegen en stamineekes geloof ik dat onmiddellijk.
Zoals elke stad tegenwoordig, heeft ook Leuven een uitgebreide en levendige "website", waar je veel wetenswaardigheden over de stad kunt vinden.