Loopmachine

Dit is een zogenaamde "Draisine" uit 1817, ontworpen door de Duitser Karl Freiherr Drais von Sauerbronn. Hij werd gepatenteerd als "loopmachine". Hij werd voorbewogen door de voeten op de grond af te zetten. Door de bestuurbaarheid was het mogelijk om je balancerend voort te bewegen.
Je kunt je nu haast niet voorstellen at dit een revolutionaire uitvinding was. Maar het is wel de voorloper van onze fiets.
Drais hield er zelfs wedstrijden mee met postkoetsen om de waarde van zijn uitvinding aan te tonen. Ook Willem II reed er rondjes mee in het park van paleis Soestdijk.

Gazelle

Als ik dit lees was Gazelle ook in 1920 al "top of the bill". Voor ons, gewone Hollanders, was dat echter vroeger te hoog gegrepen. Dat konden wij niet betalen. Maar het is wel leuk om te zien dat ze ook 1920 al met een wervende reclamecampagne bezig waren.

Hobby Horse

Zoals het een goed staatsman betaamt ging Koning Willem II zijn volk voor in de vaart der volkeren. Hij schafte zich in 1820 een Hobby Horse aan. Van Engelse makelij: van Thomas Kerr, Bootmaker in Londen.

Lijnenspel

Lijnenspel.

Soorten en maten

Een interessant museum. Met fietsen in allerlei soorten en maten. Het viel me op dat er ook veel Engelse fietsen staan. En dat terwijl ik het idee had dat Engeland helemaal niet zo'n fietsland is. Tenminste, nu niet. Deze dateren natuurlijk uit de voor-vorige eeuw. Misschien dat men daar toen voorop liep, of voorop fietste.

Velorama

De "hoge bi" is een herkenbaar uitzichtbord van het Velorama in Nijmegen.

Dagboek

Het gebedenboek van aria van Gelre was niet alleen een gebedenboek. Het was ook een getijdenboek, zoals in kloosters werd gebruikt.

Een soort van dagboek waarin voor elk moment van de dag en voor alle dagen van het jaar een verwijzing stond naar een Bijbelgedeelte of naar een Heilige.

De dag werd verdeeld in acht (of soms zeven) 'getijden’, en op elk 'uur’ werd volgens voorgeschreven teksten en formules gebeden. Hiermee voldeed men aan de opdracht van Paulus om onophoudelijk te bidden, een opdracht die nog eens benadrukt werd in de kloosterregel van Benedictus.

Dit is als ik het goed heb is dit een schema voor de maand April. Die van 13 januari kon ik zo gauw niet vinden, maar die stond er ongetwijfeld ook in.

Een dag die als het gaat om hen die ons zijn voorgegaan ook in mijn geheugen is gegrift.
Ik wens u een Gezegende zondag.

Let it be

Opvallend is dat het eerst wat ik tegen kom bij het bezoek aan de tentoonstelling Maria van Gelre in het Valkhof in Nijmegen, een schilderij van de Beatles is. Het is een schilderij van van Fons Haagmans naar het groepsportret van de Beatles dat in 1963 is gemaakt door Terb Agency. Iedereen herkent het. Het is destijds de hele wereld over gegaan en daarmee was de roem van de Beatles voor eeuwig gevestigd.

Maria van Gelre

Even iets geheel anders. Tot 6 januari was er in het Museum Valkhof in Nijmegen een tentoonstelling over Maria van Gelre en haar beroemde Gebedenboek.

Maria was een heel bijzondere vrouw. Geboren in 1389 in Normandië, een nichtje van de Franse Koning Karel VI. In 1405 trouwt ze met Reinald IV, hertog van Gulik en Gelre.
Ze was een zelfbewuste vrouw, die blijkens de tentoonstelling wordt gezien als de Maxima van die tijd.
Ze heeft veel invloed in Gulik en Gelre, reist voortdurend langs alle kastelen en landgoederen in haar gebied om kennis te maken met de cultuur van haar onderdanen. Ze leidt een luxueus leven. Ze overlijdt na 1427.

Als ze 10 jaar getrouwd is laat ze een Gebedenboek maken, 1200 pagina's dik, dat in 1415 klaar is. Het werd gekopieerd door Helmich die Lewe, monnik in het klooster Mariënborn, bij Arnhem.

Het is het beroemdste werk uit de 15e eeuw op dit terrein. Het is online beschikbaar via de Radboud Universiteit door de klikken op de volgende link: https://www.ru.nl/nieuws-agenda/nieuws/vm/hlcs/2017/gebedenboek-maria-van-gelre-online-beschikbaar

Zevenheuvelennacht

Vanavond de "Zevenheuvelennacht" in Nijmegen. Ik ga voor 42 minuten...
Yes: 00:38:54!

Nieuwjaar

Het Getijdenboek van Katherina van Kleef bevat meer dan 150 pagina's met miniaturen waarvan er ruim 100 van 10 oktober 2009 tot 3 januari 2010 geëxposeerd zijn in "Het Valkhof" in Nijmegen. Nog twee dagen dus.

Op deze eerste dag van het nieuwe jaar wil ik er ééntje uitlichten: die van de heilige Christoffel.

Het prospectus van de expositie vermeldt:

"Naast miniaturen over christelijke hoogtijdagen bevatten het ook een zgn. dodenofficie en een dagofficie voor de overledenen.

De miniaturen bij deze teksten geven een unieke inkijk in de middeleeuwse beleving van de dood.

Men had o.a. de angst om onvoorbereid te sterven, dus zonder te hebben gebiecht en het sacrament der stervenden te hebben ontvangen.

Daarvoor was de heilige Christoffel, patroon van de reizigers, enorm populair. Door naar zijn afbeelding te kijken, werd je een dag lang tegen een plotselinge, dus onvoorbereide dood beschermd.

Hiervoor hoefde Katherina van Kleef dus enkel het geïllustreerde gebed tot Sint Christoffel in haar Getijdenboek open te slaan."

Het verhaal van Christoffel is bekend. Ik heb er eerder aan gerefereerd op "12 februari" en op zijn Naamdag op "24 juli":

Het prospectus:

"Op aanraden van een kluizenaar, die in deze miniatuur de rivier verlicht met een lantaarn, zette de reus Christoffel mensen over het water om God te dienen. Op een dag droeg hij een kind, dat loodzwaar bleek te zijn. Aan de overkant maakte het zichzelf bekend: Christoffel had de hele wereld en zijn Schepper op zijn schouders getorst.

In de ondermarge van deze miniatuur is de sterke held Simson uit het Oude Testament afgebeeld, die de poort van de stad Gaza losrukt."

Het is te hopen dat deze Christoffel ons ook op onze reis door het nieuwe jaar zal beschermen.

Het Valkhof

Eén van de opvallende dingen in het museum "Het Valkhof" is de enorme trap, of eigenlijk moet ik zeggen, zijn de enorme trappen.

Nu vind ik het niet onaardig om daar een plaatje van te schieten, maar het moet gezegd: je moet in een redelijke conditie zijn om al die trappen in het museum te betreden.

Natuurlijk zijn er liften en het gebouw is rolstoelvriendelijk gemaakt, maar het lijkt er op dat architekt Ben van Berkel van dit museum, dat als het ware tegen een stadsmuur aan is gebouwd, nogal wat heeft moeten bedenken om dat te realiseren.

Overigens staat op het bordje naast het kunstwerk:

Toon Teeken, Heerlen, 1944

"U aanspreekvorm", 1992

Olieverf op doek

Madlot

Tijdens de tentoonstelling over het Getijdenboek van Katherina van Kleef, in het museum "Het Valkhof" in Nijmegen speelde afgelopen zondag de muziekgroep "Madlot" 15e eeuwse kerstliederen.

Met o.a. "Ons is geboren", waarvan de oudste versie in een Deventer liederen handschrift van eind 15e eeuw, met doedelzak en slaginstrumenten, en "Maria die zoude naar Bethlehem" gaan, een melodie uit een handschrift van ca 1480 uit het St. Agnes of Barbaraklooster te Utrecht, met koehoorn en gitaar.

Katherina van Kleef

Het kan weliswaar nog maar een paar dagen, maar wie de gelegenheid heeft om in de kerstvakantie naar Nijmegen af te reizen moet beslist even langs bij het museum "Het Valkhof" om de tentoonstelling over het getijdenboek van "Katherina van Kleef" te zien.

Katherina, hertogin van Gelre, liet rond 1440 een zgn. Getijdenboek maken, een gebedenboek voor dagelijks gebruik, versierd met schitterende miniaturen en zorgvuldig gekozen latijnse teksten.

"Naast traditionele bijbelscènes zijn er ook originele nieuwe voorstellingen in te zien, geschilderd door een kunstenaar met een groot tekentalent. Het meest bijzonder zijn de eigentijdse taferelen uit het dagelijks leven en de middeleeuwse interieurs. De vele afbeeldingen worden door randversieringen omlijst, die zo afwisselend, grappig en ontroerend zijn, dat je er ook nu nog uren naar kunt kijken."

Aldus het prospectus van het museum.

Hier een afbeelding van de Heilige Familie aan de maaltijd met Maria met het kindje Jezus aan de borst en met Josef in een middeleeuws Hollands interieur bij de warme haard. Jozef komt net thuis van zijn werk en zit neergezakt in een stoel gemaakt van een ton. Hij heeft zojuist één van de houten "trippen" onder zijn leren muilen uitgedaan. De andere heeft hij nog aan.