Nieuwjaar

Het Getijdenboek van Katherina van Kleef bevat meer dan 150 pagina's met miniaturen waarvan er ruim 100 van 10 oktober 2009 tot 3 januari 2010 geëxposeerd zijn in "Het Valkhof" in Nijmegen. Nog twee dagen dus.

Op deze eerste dag van het nieuwe jaar wil ik er ééntje uitlichten: die van de heilige Christoffel.

Het prospectus van de expositie vermeldt:

"Naast miniaturen over christelijke hoogtijdagen bevatten het ook een zgn. dodenofficie en een dagofficie voor de overledenen.

De miniaturen bij deze teksten geven een unieke inkijk in de middeleeuwse beleving van de dood.

Men had o.a. de angst om onvoorbereid te sterven, dus zonder te hebben gebiecht en het sacrament der stervenden te hebben ontvangen.

Daarvoor was de heilige Christoffel, patroon van de reizigers, enorm populair. Door naar zijn afbeelding te kijken, werd je een dag lang tegen een plotselinge, dus onvoorbereide dood beschermd.

Hiervoor hoefde Katherina van Kleef dus enkel het geïllustreerde gebed tot Sint Christoffel in haar Getijdenboek open te slaan."

Het verhaal van Christoffel is bekend. Ik heb er eerder aan gerefereerd op "12 februari" en op zijn Naamdag op "24 juli":

Het prospectus:

"Op aanraden van een kluizenaar, die in deze miniatuur de rivier verlicht met een lantaarn, zette de reus Christoffel mensen over het water om God te dienen. Op een dag droeg hij een kind, dat loodzwaar bleek te zijn. Aan de overkant maakte het zichzelf bekend: Christoffel had de hele wereld en zijn Schepper op zijn schouders getorst.

In de ondermarge van deze miniatuur is de sterke held Simson uit het Oude Testament afgebeeld, die de poort van de stad Gaza losrukt."

Het is te hopen dat deze Christoffel ons ook op onze reis door het nieuwe jaar zal beschermen.

Katherina van Kleef

Het kan weliswaar nog maar een paar dagen, maar wie de gelegenheid heeft om in de kerstvakantie naar Nijmegen af te reizen moet beslist even langs bij het museum "Het Valkhof" om de tentoonstelling over het getijdenboek van "Katherina van Kleef" te zien.

Katherina, hertogin van Gelre, liet rond 1440 een zgn. Getijdenboek maken, een gebedenboek voor dagelijks gebruik, versierd met schitterende miniaturen en zorgvuldig gekozen latijnse teksten.

"Naast traditionele bijbelscènes zijn er ook originele nieuwe voorstellingen in te zien, geschilderd door een kunstenaar met een groot tekentalent. Het meest bijzonder zijn de eigentijdse taferelen uit het dagelijks leven en de middeleeuwse interieurs. De vele afbeeldingen worden door randversieringen omlijst, die zo afwisselend, grappig en ontroerend zijn, dat je er ook nu nog uren naar kunt kijken."

Aldus het prospectus van het museum.

Hier een afbeelding van de Heilige Familie aan de maaltijd met Maria met het kindje Jezus aan de borst en met Josef in een middeleeuws Hollands interieur bij de warme haard. Jozef komt net thuis van zijn werk en zit neergezakt in een stoel gemaakt van een ton. Hij heeft zojuist één van de houten "trippen" onder zijn leren muilen uitgedaan. De andere heeft hij nog aan.